Some weeks ago war reporter Tim Hetherington was killed in Libya. Last year he made this short movie about the things he had seen for the last 10 years. Take a look at it. It is a dreamlike film. The people you see seem to be living in far-off exotic countries. But in fact these places are nearer to you than you think. And the people you see have more to do with us than you would like.
Enige weken geleden kwam oorlogsjournalist Tim Hetherington om in Libië. Vorig jaar maakte hij deze korte film over zaken die hij de laatste 10 jaar gezien had. Kijk ernaar. Het is een droomachtige film. De mensen die U ziet, schijnen te leven in verre, exotische landen. Maar in feite zijn deze plekken dichter bij U dan U denkt. En de mensen die U ziet hebben meer te maken met ons dan U lief is.
Wat heeft de provincie Noord-Holland nu aan haar fiets hangen? Ieder jaar wordt er in de Noord-Hollandse Staten de Willem Arondéuslezing gehouden als eerbetoon aan verzetsheld Willem Arondéus. Arondéus werd in 1943 geëxecuteerd vanwege de aanslag op het bevolkingsregister. Thomas von der Dunk werd uitgenodigd om de lezing dit jaar te schrijven en uit te spreken. Te elfder ure werd de lezing door de Staten afgezegd. Von der Dunk neemt namelijk onder meer de huidige politieke cultuur van en rond de PVV op de korrel en vergelijkt die met de onderbuikgevoelens voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Je zou toch zeggen: Willem Arondéus, kunstenaar, vrijdenker, verzetsheld, Tweede Wereldoorlog, wat is er op tegen om een vergelijking met het politieke heden te maken? Van alles, zo bleek.
Misschien is het een goed idee als de Noord-Hollanders massaal optrekken naar hun provinciehuis in Haarlem om daar niet eerder te vertrekken voordat de rede in de Staten wordt uitgesproken.
Als alternatief geef ik dat alle Noord Hollandse CDA- en VVD-stemmers hun oren rood schilderen om hun schaamte kenbaar te maken voor deze schandelijke censuur.
Enige citaten: “Maar nu er, sinds 1945, meer reden is om waakzaam te zijn dan ooit, wordt eenieder die vandaag, verwijzend naar het verleden, voor bepaalde tenden¬sen, en vooral voor het voor ‘normaal’ verklaren van bepaalde opvattingen waarschuwt, meteen van demonisering beticht: hij zou met zijn kritiek miljoenen kiezers schof-feren. En juist tussen die beschuldiging van 'demo¬nisering', de omvang van de groep die dan ‘gedemoniseerd’ zou worden en de relevantie van die waak¬zaamheid bestaat een verband, (……)”
“Ideologisch zijn er, naast tijdgebonden verschillen – anti-islamisme in plaats van antisemitisme bijvoorbeeld, waarbij het Eurabische kalifaat in de plaats van de joodse wereldsamenzwering gekomen is, en de Protocollen van Zion voor taqqya-theorieën hebben plaats gemaakt- in elk geval de nodige overeen¬kom¬sten tussen het rechtse populis¬me van de jaren dertig en van vandaag: de retrospectie¬ve valse idylle van een zuiver ‘Nederland voor de Neder¬landers’ (of Lim¬burg voor de Limburgers), het evidente vijand¬beeld, de met haat¬zaaien jegens minderheden gepaard gaande xeno-fobie, de gekun¬stelde zwart-wit-tegen¬stelling tussen ‘het volk’ en ‘de elite’, een Rousseauniaans idee van een door die elite genegeerde volonté generale, het gebrek aan openbare interne discussie, de hang naar een sterke leider die in direct contact zou staan met het volk en die ook als enige naar buiten het woord voeren mag.”
“(…) daaraan levert de premier indirect een zeer verwerpelijke bijdrage, als hij, omwille van het politieke gemak nu, in een interview stelt dat de PVV een heel normale partij is, die zich keurig aan de afspraken houdt. Een heel normale partij? Sinds wanneer valt het leidersbeginsel, de ondermijning van de trias politica en de demoni¬sering van een hele religieu¬ze bevolkings¬groep met de morele uit¬gangspunten van het liberalisme te rijmen?”
Being an artist in Africa can be a perilous undertaking. The way the artist sees things may not be approved of by the public or (even worse!) by the authorities. But that’s a problem anywhere in the world.
The worst problem in Africa, also for the artist, is poverty. Even if an African artist is not really very poor him/herself, the potential audience is. Which means the artist becomes dependant on the happy few who do have money. And having money doesn’t always mean having a good taste. As such many African artists make works for that market, which means they have to attract and please their customers. This is understandable, but it easily interferes with the real possibilities of the artist’s talents.
But when artists in such an environment take up their own artistic responsibilities to show the world what they are capable of, then you might be able to see something really more special.
Take a country like Ethiopia. I visited Ethiopia in the 1990s. The country was just recovering from a vicious war against the Dergue and war victims were seen begging in the streets. Poverty was endemic to both the city and the countryside and jobless youngsters were hanging out on street corners. Apart from that, the country was immensely impressive with its unique landscape, flora and fauna, peoples and history. There was one thing i didn´t see: modern Ethiopian art.
So when reading an article on the African Colours blog about a new artistic cooperative of painters in Addis Abeba i quickly surfed to their site to see what present day Ethiopian artists have on offer.
Ethiopian Contemporary Art Gallery (ECAG) consists at the moment of about 16 artists, most of them painters, and has recently opened its doors. In the interesting catalogue (to be downloaded here) the artists are said to be young, but most of them are well in their thirties.
Herewith i present some works of three artists, who i think are the most consistent and exciting of the band. But do bare in mind that it´s always difficult to say something sensible about paintings you only know from the internet.
Copyright Nuru Abegaz, ECAG Addis Abeba 2011
Very powerful as a colourist is Nuru Abegaz (1973). His compositions look energetic but are probably carefully composed. This kind of art bares the danger in it that it might become just decorative and pleasing to the eye. But on ECAG’s website Nuru’s works are amongst the strongest. Nuru has the métier in the tips of his fingers and masters his colours while letting them speak for themselves.
Another remarkable artistic personality in this band is Yonas Million (1975). Here it is a great pity indeed that we only have some internet pictures, as I’m curious to know what the structures in his paintings look like. Neither do i have any idea about the size of his works. But there seems to be a good balance between structure and colour in his paintings. They seem to have grown from themselves like living organisms.
The most recognizable as an Ethiopian artist is Tewodros Mhatemeselase (1980). He has clearly picked up aspects of Ethiopian traditional art and tries to transform them into something that suits the present day world, both in feeling and in composition. Alas, the pictures on the website are particularly unclear. So it looks promising, but nothing much more can be said about them.
There are more interesting pictures to be seen. Most artists of ECAG are trying to find their ways in a more or less modernist language. To some western viewers that might be ´modernist artistic movements of the 20th century revisited´ to others it might be interesting to see how young Ethiopian artists are trying to reinvent painting in a new Ethiopian world which is both national and international, both modern and traditional, both beautiful and poverty ridden.
For those who happen to be in the neighbourhood: there seem to be regular exhibitions and workshops at the venue. But – following a bad African tradition – until now they are not presented at the ECAG’s website.*) Which is a great pity because a good website is the first condition for being taken seriously by the rest of the world. Ethiopian artists deserve better.
BP
*) Just the other day, a few things have improved on the web site.
For another impression read this.
More articles here.
More art here.
More visual arts here.
Het kabinet wil illegaliteit strafbaar stellen. Zo, die zit! Van dat probleem zijn we ook weer af! Applaus! zult U misschien roepen.
Maar welk probleem is er dan opgelost? Denkt U na zo’n maatregel dan geen enkele illegaal meer tegen te komen in dit land? Denkt U dat al die mensen nu de bibbers krijgen en gedwee terugkeren naar hun eigen land? Dacht U dan dat ze hier waren gekomen om gezellig en prettig hier in de illegaliteit te leven?
Goed, U vindt dat illegalen profiteurs zijn, maar U profiteert toch zelf ook? Ah, ik hoor het al! U betaalt belasting voor Uw profiteurschap en U betaalt zo’n hoge verzekeringspremie omdat al die illegalen en al hun kinderen wel allemaal ziek zijn en geholpen worden maar niet verzekerd zijn. U betaalt U dus eigenlijk scheel voor die profiteurs.
En nu denkt U dat dat probleem is opgelost als je straf geeft voor illegaliteit. Dacht U dat echt? En wat voor straf dan? Een boete? Van een illegale kikker kun je toch moeilijk veren plukken? Gevangenisstraf? Hoor ik dat goed? Van Uw belastingcenten? Het land uitzetten? Maar dat was toch al de regel?
Ah! U bent een hardwerkende Nederlander en U denkt dat illegalen niet hard werken! Echt, dacht U dat? Heeft U dat dan wel eens gevraagd aan zo’n illegaal? Ah! Ik begrijp het al! U heeft het zo druk met 130 rijden dat U daar geen tijd voor heeft.
Morgen zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten. Die provinciale parlementen doen er steeds weer moeite voor om niet uit te leggen wat ze doen en waar ze voor zijn. Dat maakt het moeilijk om een goede keus te maken. Iedereen weet natuurlijk dat de Provinciale Staten de leden van de Eerste Kamer van de Staten Generaal kiezen. En nu we een minderheidskabinet hebben kan dat plotseling spannend worden. Maar het maakt de zaak er ook niet makkelijker op. Daarom geeft Uw Villa U bij dezen graag een stemadvies:
Als U PVV wil stemmen, kunt U beter thuis blijven. Het wordt tenslotte toch allemaal bedisseld in de achterkamertjes. Daar zit Geert nu toch ook?
Als U VVD wil stemmen, kunt U dat beter niet doen zolang een stem op de VVD ook een stem op de PVV is.
Als U CDA wil stemmen, kunt U dat beter niet doen zolang een stem op het CDA ook een stem op de PVV is.
Als U PvdA wil stemmen, kunt U dat beter niet doen zolang de SP de dingen zegt die de PvdA zou moeten zeggen.
Als U SP wil stemmen, kunt U dat beter niet doen zolang Emiel Roemer daar de enige met humor is.
Als U Groen Links wil stemmen, kunt U dat beter niet doen als U wil dat D’66 groter wordt.
Als U D’66 wil stemmen, kunt U dat beter niet doen als U wil dat Groen Links groter wordt.
Als U SGP of CU wil stemmen, kunt U dat beter niet doen als U het prettiger vindt een zondaar te zijn.
Als U PvdD wil stemmen, kunt U dat beter niet doen als U niet wil dat Uw hond en de biefstuk op Uw bord meer te zeggen krijgen dan Uzelf.
Wat is buiten en wat is binnen? En wat is ruimte, leegte? Door de eeuwen heen hebben veel kunstenaars zich met die vragen – bewust of onbewust – bezig gehouden. De ruimte, de leegte, het niets, dat is de realiteit. Kunstenaars suggereren ruimtes ook op het platte vlak en dat houdt de mensheid al aardig wat jaren in de ban.
En Jean van Wijk is nog een graadje erger, hij suggereert zelfs ruimte IN het platte vlak. Hij maakt gaten, doorkijkjes, maakt een nieuw perspectief zoals dat alleen in zijn werken kan. Of hij zondert stukjes ruimte af, isoleert ze, zonder muren te gebruiken. Perspectieven worden plat gemaakt, platte zaken worden in perspectief herboren. Het lijkt hier en daar of er steeds een nieuw perspectief wordt uitgevonden. En dat alles lijkt ook steeds door het kunstwerk zelf gedicteerd te worden. Jean gebruikt veel fotomateriaal: originele foto’s, uitsnedes, contouren van details. Dat gebeurt met veel speelsheid en gedachtensprongen. Maar ondanks die speelsheid is er ook veel verstilling in het werk. Daar spreekt alleen de ruimte, zonder dat er hinderlijk mensen doorheen lopen.
Vanaf komende zaterdag (19 februari) hangt het werk van Jean van Wijk in JCA de Kok aan de Haagse Lange Beestenmarkt (details hierboven). Wanneer je het hebt over het vormgeven van ruimte – leegte, zo je wil – dan is de ruimte van JCA de Kok een behoorlijk gecompliceerd vormgegeven ruimte, vol van restricties en mogelijkheden. Benieuwd hoe dat rijmt met Jean’s werk.
1. Wat is kunst?
Kunst is een samenstel van zaken, materieel of immaterieel, dat nadrukkelijk door de zintuigen kan worden waargenomen en is voortgesproten uit en een beroep doet op de verbeeldingskracht van de mens.
Uiteraard is dit een ruime definitie. Wellicht vindt U haar te ruim. Maar waarom dan?
2. Moet kunst mooi zijn?
Ieder ding en iedere discipline schept zijn eigen esthetische voorwaarden. Die voorwaarden kunnen voortvloeien uit de inhoud van het kunstwerk, uit de toepassing van het kunstwerk, uit de wijze van uitdrukken enzovoort. Het gaat daarbij niet om de vraag wat mooi is en wat niet maar veeleer om de vraag wélke schoonheid er te vinden is in een kunstwerk. En dat is een zoektocht die vaak tegenstrijdige ontdekkingen oplevert. Daarbij wordt de ogenschijnlijke tegenstelling mooiheid / lelijkheid ook nogal eens opgeheven. Die zoektocht zelf maakt bovendien onderdeel uit van het ondergaan of genieten van het kunstwerk zodat de zoektocht zelf al onderdeel is van de esthetische waarde van een kunstwerk.
3. Valt er over smaak te twisten?
Uit de beantwoording van vraag 2 vloeit voort dat er over smaak te twisten valt. Smaak zelf is een beperking. Zich bekennen tot een smaak – het ene wel mooi vinden en het andere niet – is per definitie een beperking aanbrengen in wat je wil ervaren en wat niet. Daar is niets mis mee, immers, de wereld is vol zaken die een beroep doen op het voorstellingsvermogen. Het is mooi je daarvoor open te stellen (je er niet voor openstellen leidt tot mentale afstomping) maar er is zo’n enorme overvloed dat het van belang is een beperking in te voeren. Die beperking is de persoonlijke smaak. Het feit dat iemand die persoonlijke smaak heeft, is dan ook geen punt van twist. Maar dat wil niet zeggen dat de grenzen van die beperking (die persoonlijke smaak) niet mogen worden opgezocht. Ook dat hoeft niet persé te gebeuren door middel van een twist. Immers, het zoeken van de grenzen van de smaak en daarmee het zich openstellen voor het voorstellingsvermogen van anderen kan tot een verbreding van de eigen smaak en meer begrip van andermans smaak leiden. En zeg nu zelf, dat is toch mooi?
4. Is kunst belangrijk?
Ja. Ook wanneer U geen uitgesproken kunstliefhebber bent, wordt een groot deel van Uw leven bepaald door kunst. Zo loopt U door straten met gebouwen die bedacht zijn door architecten. Architectuur is een toegepaste kunst die voor een niet onbelangrijk deel Uw welzijn bepaalt. Op billboards, openbaar vervoer haltes en gebouwen schreeuwen reclames U toe. Die reclameaffiches zijn ontworpen. Zij zijn toegepaste kunst. Het feit dat U er een hekel aan heeft of er juist een fan van bent, betekent dat het dus wat met U doet. Als U een mes en een vork gaat kopen om te beschaafd te kunnen eten, zult U merken dat er verschillende bestek modellen zijn. Het ontwerpen van een bestek is toegepaste kunst.
Maar de autonome kunst dan? Is die dan belangrijk? Ja. Er is al sinds millennium en dag een wisselwerking tussen autonome en toegepaste kunst en er is soms moeilijk een scheidslijn te trekken tussen beide. Uiteraard gaat de autonome kunst veel verder in haar vormgeving dan de toegepaste kunst. De autonome kunst is echter al sinds de grottekeningen een teken en een bevestiging van menszijn. Wij kunnen als soort die zelfbevestiging niet missen.
5. Kan niet alleen de topkunst maar bevorderd worden?
Nee.
Ten eerste: Wat is topkunst? Kunst die nu goed verkoopt? Kunst die heel duur is? Kunst die de natie in een prettig daglicht zet? Kunst die door een meerderheid mooi gevonden wordt? Kunst die door een aantal deskundigen mooi gevonden wordt?
Ten tweede: Wie alleen de top van een berg wil zien, zal toch ook genoegen moeten nemen met de rest van de berg, anders zou die top er niet kunnen zijn.
6. Is kunst elitair?
De kunst zelf kan niet elitair zijn. Dat er kunstwerken zijn die qua prijs slechts betaald kunnen worden door mensen die zeer veel geld hebben, zegt niets over die kunstwerken zelf. De koper is wellicht elitair, het door hem gekochte kunstwerk is dat niet. De paus die Michelangelo opdracht gaf het plafond te beschilderen van de Sixtijnse kapel in het Vaticaan behoorde duidelijk tot de invloedrijke elite en was dus elitair; de plafondschildering zelf is niet elitair.
Verder wordt een kleine groep mensen ervan verdacht te bepalen welke kunstwerken goed zijn en welke niet. Een elite zou dus voorschrijven wat mooi of lelijk is.
Ten eerste: Een elite kan per definitie nooit groot zijn, dus noem mij nu eens met naam en toenaam die elite. Ik wed dat U met wisselende namen zult komen of met helemaal geen namen.
Ten tweede: U hoeft zich van een dergelijk smaakvoorschrift toch niets aan te trekken? Dus wat is nu eigenlijk het probleem?
Ten derde: Waardering voor autonome kunst is per definitie altijd een zaak van een kleine groep geweest. Zo’n groep is als U of ik: ze kent haar oprechte liefhebbers, haar meelopers, haar profiteurs en daar valt weinig aan te doen. Met andere woorden: schaamt U zich nergens voor en wees zo elitair als het U past!
En wederom: het kunstwerk kan daar zelf allemaal niets aan doen behalve er zijn.
En overigens: is het niet een elite die ervoor zorgt dat er Olympische Spelen komen en Wereldkampioenschappen voetbal?
7. Moet kunst zichzelf kunnen bedruipen?
Dit is een vraag die niets met de esthetische waarde van kunst te maken heeft. Bovendien moet er niets. Als onze grotbewonende voorvaderen zich deze vraag gesteld hadden, hadden zij nooit de meesterlijke schilderingen achtergelaten die we nu nog kunnen zien.
8. Is er dan wat tegen kunst op de vrije markt?
Nee, maar het zegt wederom niets over de esthetische waarde van de kunst die daar verhandeld wordt. En mocht U iets tegen elites hebben: de vrije markt zorgt er ook voor dat dure kunst bij dure mensen terecht komt. Want zonder Uw jaloezie kan de vrije markt niet bestaan.
9. Is er dan wat op tegen dat kunst gesubsidieerd wordt?
Wat is een subsidie? Dat is een som geld die mogelijk maakt dat iets kan gebeuren of gemaakt kan worden. Het is dus onjuist dat er niets gebeurt voor of door een subsidie, of de subsidiegever moet zitten slapen. Overigens zijn er door de eeuwen heen zeer grote sommen geld aan subsidie gegeven aan kunstenaars en dat heeft kunstwerken opgeleverd die we nog steeds bewonderen en niet zouden willen missen. Immers zonder geldelijke ondersteuning om materialen te kopen, de kunstenaar in leven te houden en de kunstenaar ervaring op te laten doen zouden kunstwerken niet gemaakt kunnen worden. Door de jaren heen hebben die subsidies alleen honoraria, jaargelden, inkomens, materiaalvergoedingen, enz. geheten. Als de paus indertijd Michelangelo niet enorm gesubsidieerd had, hadden we nu geen plafondschildering in de Sixtijnse kapel gehad. En andersom, als Vincent van Gogh wat subsidie van staatswege had gekregen, had hij wellicht niet voortdurend bij zijn broer hoeven bedelen, had hij misschien een wat aangenamer leven gehad en hadden we daardoor nog meer Van Goghs gehad.
Wellicht zult U nu roepen: “alles best, maar niet van mijn belastingcenten!”. Maar als U dit aandachtig gelezen heeft en al tot hier gekomen bent, zult U dit waarschijnlijk niet meer roepen.
10. Is het erg als een bewindspersoon van kunst en cultuur geen verstand van kunst heeft?
Het wordt vreemd gevonden (hoewel helaas niet abnormaal) wanneer een minister van onderwijs geen verstand van onderwijs heeft, een minister van defensie geen verstand van defensie, een minister van buitenlandse zaken geen verstand heeft van internationale diplomatie, een minister van justitie geen jurist is. Wellicht is het ook teveel gevraagd als een bewindspersoon verstand van kunst heeft, want een bewindspersoon moet veel kunnen al zwaait hij/zij de scepter over de kunsten. Maar het schept vertrouwen wanneer een bewindspersoon te kennen geeft zijn/haar opdracht met liefde en interesse op te pakken en liefst een reputatie heeft waaruit dat ook blijkt voor de hand te liggen. Immers, als U voor een baantje solliciteert waarvoor U geen liefde op kan brengen, maakt U ook minder kans aangenomen te worden; tenzij U genoegen neemt met een baantje dat veel minder van U vraagt dan een staatssecretariaat.
Ach wat is de gemeente Den Haag toch trots op haar Chinatown, de enige plek in deze kosmopolitische stad met een behoorlijke restaurantdichtheid. Dat de Chinezen nog wat meer bij te dragen hebben aan de sfeer in het Haagse Oude Centrum dan alleen Tja Siew en Ku Lu Kai is in deze tijden van bezuiniging blijkbaar niet belangrijk voor de gemeente. Lees dit persbericht en wrijf U de ogen nog eens uit. De jaarlijkse optocht met draken en leeuwen kan er dit jaar niet vanaf. Een fraai en kleurrijk straatfeestje dat jaarlijks veel bezoekers trekt (en flink wat inkomsten genereert) is de nek omgedraaid omdat de gemeente de som van 25.000 Euro (!!) niet wil bijdragen.
Op voorhand heeft de Haagse gemeente bij haar aantreden al aangekondigd flink te zullen bezuinigen op culturele zaken. Den Haag is daardoor één van de koplopers onder de gemeentes waar het cultuurbezuigingen betreft en is daarmee Roomser dan de Paus. Hoorden we tijdens de gemeenteraadsverkiezingen de huidige wethouder van cultuur (van dezezestig) nog strijden met die kale kerel van de PVV over behoud van cultuur, er komt nu blijkbaar weinig van terecht. Het is me een raadsel waar de gemeente mee wil komen aanzetten als Den Haag Culturele Hoofdstad wil worden. Van de PVV mocht alleen Vlaggetjesdag blijven bestaan. Het Residentieorkest werd bij monde van zijne kaalhoofdigheid gedegradeerd tot een tromboneclubje en er viel meer van dat soort cultuurfascisme te beluisteren tijdens de verkiezingscampagne. De andere partijen en met name dezezestig zetten een gezicht op alsof ze stront roken. Maar nu blijken die andere partijen zelfs bang voor een paar draken en leeuwen. Haagse gemeente, laat naar je kijken!
VLR
Naschrift: Uiteindelijk is het wel doorgegaan. De plaatselijke middenstand had immers al geïnvesteerd. Maar uiteraard ging het dit jaar wel op halve kracht en minder spectaculair.
Tekenen concurreert wat mij betreft met muziek als de meest magische en meest basale van alle kunsten. Tekenen ligt aan de basis van alle andere beeldende kunsten, maar ook van het schrijven, inclusief het schrijven van muzieknoten. Daarmee ligt het ook – samen met geluid - aan de basis van communicatie. De mens die ontdekte dat je met een simpele kras een teken voor iemand achter kan laten en daarmee die ander kan beïnvloeden, moet zich een ware tovenaar hebben gevoeld.
Daarnaast en daardoor is tekenen ook één van de individueelste van de kunsten. Naast dat de lijn altijd een karakter van zichzelf heeft, geeft ze ook op seismografische wijze de fysieke en geestelijke kracht van de tekenaar weer, of die dat nu leuk vindt of niet. Tekenen kan op die manier soms bijna als een vorm van ademen gezien worden.
Uiteraard is voor veel beeldende kunstenaars van vroeger en van nu het tekenen de basis van hun werk. En voor een flink aantal goede kunstenaars is het inderdaad een vorm van ademen. Enzo Cucchi (1949) is er daar één van. Zijn oeuvre hangt als het ware van tekeningen aan elkaar. Op betrekkelijk kleine velletjes papier worden door hem soms grote ruimtes en landschappen geschapen die op verschillende manieren intrigeren.
Klik op het plaatje voor een vergroting.
Neem bovenstaande tekening uit 1984. Die is maar 14 bij 22 cm. en is getekend met simpele middelen: balpen en donkere inkt. Voor menigeen zal het intrigerende vooral in de voorstelling liggen. Een figuurtje dat naar de grond reikt naar iets wat lijkt op het einde van de regenboog; terwijl wolken als twee grote, zwarte, zware stenen boven een dikke, donkere horizon hangen. Of zijn het daadwerkelijk stenen? Hun schaduwen glimmen donker over het land. Is het wel land? Het figuurtje staat volstrekt eenzaam in het geheel, is bezig met die regenboog, terwijl achter hem de donkere wolken en hun duistere, dreigende schaduwen de rest van de ruimte bepalen. Alleen de regenboog loopt transparant - zoals regenbogen zijn - door de compositie en lijkt daarmee een teken van hoop en verlichting in dit dreigende geheel. En ook overigens: weet het figuurtje dat de twee zware wolken aan de horizon hangen? Of verdraagt het die grootse dreiging omdat het niet anders gewend is eenzaam te leven met twee zware wolken/stenen en nu en dan een regenboog?
Allemaal intrigerende vragen die nooit beantwoord kunnen worden. Maar wat mij betreft is het mooie vooral dat deze voorstelling niet anders kan bestaan dan in deze getekende vorm. Het gebruik van balpen lijkt lukraak en tegendraads, maar het is in feite hét materiaal om de structuren weer te geven zoals ze weergegeven worden. Het geeft het gladde van het landschap (landschap?) weer, de dikke steenachtige structuur van de wolken, het fragiele van het figuurtje en het transparante van de regenboog. Het lijkt erop dat Cucchi niet lang heeft hoeven nadenken met welk medium hij deze voorstelling wilde weergeven. Sterker: de voorstelling lijkt rechtstreeks uit het materiaal te zijn voortgekomen. Als een gedachte die ontstond mét haar materialisering.
Klik op het plaatje voor een vergroting.
Weer wat kleiner (12 bij 16 cm.) is bovenstaande tekening op karton uit 1986. Toch is deze beduidend voller. Er wordt weer volop ruimte gesuggereerd. De tekening is gemaakt met grafiet (potlood) en wat rode en blauwe inkt. Grafiet is één van de veelzijdigste materialen. De zachtste potloden kunnen een diep donker maken en een goed geslepen punt kan fijne details aanbrengen. Verder kun je het potlood zacht langs het papier strelen maar er ook resolute halen mee maken. Dat maakt potloodtekenen bijna tot spreken.
De monumentale lopende figuur is opgebouwd met stellige halen, stellig, maar ook met enige zwier. Dat toont ook het genuanceerde van het potloodtekenen aan, zeker wanneer de grafietstift in de hand van een goede tekenaar als Cucchi zit. De schaduwen rond de lopende figuur (zijn het wel schaduwen?) tonen weer een andere nuance van de grafietstift: donkere vegen, hier en daar flink gedoezeld met een doezelaar. Verder speelt Cucchi een spel met de ruimte: loopt de figuur tegen een vlak decor aan dat van boven is gescheurd? Of loopt hij als een reus naar een stad toe, zijn linkervoet nog op een gebouw? Cucchi speelt dat spel met de mogelijkheden van grafiet, zoals alleen grafiet dat kan met zijn bijna sprekende kwaliteiten. Rechts staat nog een ding (een reusachtige hand? een palmboom? beide?) flink donker getekend; het zwart van het grafiet is hier aangezet en uitgesmeerd met blauwe inkt. Het donkere, zachte grafiet laat zich makkelijk opnemen door de gekleurde inkt. Hetzelfde geldt voor het rood dat de beweging van de lopende figuur onderstreept. Met andere woorden: het hele intrigerende komt weer door het tekenen zelf en het materiaal waarmee krassen, halen, lijnen worden gemaakt.
Klik op het plaatje voor een vergroting.
Nog één tekeningetje: een potloodtekening van 24 bij 17 cm. uit 1991. Hier weer een wonderlijk spel van hardere omschrijvende lijnen en vervagende lijnen; maar ook de verfijningen van de vogels en de gebouwen op het schild (of het beeld?) dat de figuur (een kunstenaar?) toont.
Alles bij elkaar lijkt er niet zo veel veranderd sinds mensen op grotwanden tekenden. Niet veel in essentie, maar wel veel qua inhoud. Er zijn sindsdien verhalen bij gekomen, vormen en allerlei vormentalen hebben door de eeuwen heen de revue gepasseerd. Het werk van Cucchi is typerend voor dat alles, die grote optelsom die onze huidige cultuur is.
En dat is tevens de weerstand die zijn werk begin jaren ’80 opriep. Het is nu bijna onvoorstelbaar. Het waren de jaren dat ik zelf op de kunstacademie zat. Toen ik daar eind jaren ’70 ging studeren, werd het door menigeen onvoorstelbaar geacht dat je sowieso de wil had goede schilderijen of tekeningen te maken. Dat mocht althans niet zo heten. Toen ik de academie verliet, begin jaren ’80, was tekenen en schilderen, gewoon met figuren, landschappen, etc., en dan vooral groots, woest, mysterieus en met een dwingende compositie, de grote mode. Mede onder invloed van mensen als Cucchi.
Het heeft bij kunstenaars van mijn generatie in ieder geval de waarde van een tekening weer onder de aandacht gebracht. Niet het knappe, maar de pure magie van de lijn, de oerkras waarmee nog steeds gespeeld wordt.
BP
Tekeningen uit de catalogus van de tentoonstelling Enzo Cucchi. Roma, 1992, in de Hamburgse Kunsthalle.
Klik hier voor meer kunst. Klik hier voor meer artikelen.
Links: Niccolò Paganini (1782 - 1840) in 1831. Rechts: Robert Schumann (1810 - 1856) in 1839.
VLR: Je hebt eerder dit jaar aandacht besteed aan Robert Schumann. Het was in 2010 200 jaar geleden dat hij geboren werd. Het ging in het eerdere artikel vooral om zijn late en volgens jou veronachtzaamde werken. Met name zijn vioolconcert. Om het jaar passend af te sluiten: zijn er ook werken uit zijn vroege periode die minder vaak gehoord worden?
BP: Ja, maar dat heeft andere redenen. Schumann schreef toen hij in de twintig was vrijwel uitsluitend pianowerken. Veel daarvan, zoals de Davidsbündlertänze, Carnaval, Kreisleriana, de Novelletten en noem maar op worden nog steeds betrekkelijk veel gespeeld. Tussen die beroemde en veelgespeelde werken zitten ook werken die om één of andere reden in de verdrukking raken tussen al dat fantastische geweld.
VLR: Zoals?
BP: Het valt mij op hoe weinig bijvoorbeeld Schumann’s pianobewerkingen van vioolwerken van Niccolò Paganini gespeeld worden.
VLR: Maar dat zijn ook maar bewerkingen. En dat vereist dan toch dat je de originelen voor viool ook zou moeten kennen?
BP: In het geval van de bewerkingen van Schumann is dat niet zo. Weliswaar volgde Schumann letterlijk de melodische lijnen en de harmonieën van de Paganini capricci maar verder werkte hij ze om tot echte Schumann stukken. Je vergeet totaal dat deze stukken gebaseerd zijn op werken voor één enkele viool. Dat maakt dat je ze als zelfstandige, spannende pianostukken kunt beluisteren zonder voorkennis van de Paganini capricci. En verder klinken ze als veel stukken van Schumann uit die periode: energiek, met aanstormend jeugdig vuur en vol van wisselende beelden en stemmingen.
VLR: Hierbij laat je twee delen horen gespeeld door Sviatoslav Richter. Waarom?
BP: Richter is één van de grote pianogiganten uit de tweede helft van de vorige eeuw en hier kun je zien waarom. Je ziet hem hier op latere leeftijd nadat hij al besloten had om alleen nog maar muziek van blad te spelen. Lastige opnamen want Richter wilde eigenlijk alleen maar net genoeg licht om de noten te kunnen lezen. Hij vond dat het publiek verder niet afgeleid moest worden door hemzelf.
VLR: Het gaat achtereenvolgens om de Paganini etudes opus 10 nr. 4 en nr. 6. Kun je daar nog iets specifieks over zeggen?
BP: Niet echt. Maar zet de youtube volume knop op halve sterkte, want de dynamiek van de opnames is sovjet kwaliteit. En verder: luister welke pianoklankkleuren Schumann aan je laat horen, zeg maar gerust: kijk welke landschappen er aan je voorbij trekken. Dit is het onversneden romantische streven naar het sublieme en… wat mij betreft bereikt Schumann dat ook.
VLR: Je vond de vorige keer dat er wel genoeg aandacht werd besteed aan Chopin , die ook 200 jaar geleden geboren werd. Maar valt er ter afsluiting van het Chopinjaar niet toch wat te beluisteren?
BP: Omdat je zo aandringt: een opname van Chopin’s etude opus 10 nr. 4, eveneens gespeeld door een dan nog jeugdiger Sviatoslav Richter. En ik wijs er graag op dat zonder Paganini’s baanbrekende capricci ook de etudes van Chopin nooit in deze vorm geschreven zouden zijn.
VLR: Volgend jaar is het 100 jaar geleden dat Franz Liszt , de grote collega en vriend van Chopin en Schumann, geboren werd. Kunnen we dan nog iets van je verwachten?
Last week Don Van Vliet aka Captain Beefheart died. His music was already history as he made his last album in 1982 (Ice cream for crow). Most pop music tries to give you what you want. Which makes it generally boring. And i have no idea why music should be a bore to us. Whatever you think of Beefheart's music, it is never boring, instead it challenges you. It makes the melancholy humorous and vice versa and it makes the surreal realistic and vice versa.
After his last album Don Van Vliet stuck to drawing and painting. Although he was a prolific and greatly talented painter i still think his Captain Beefheart albums were his best creations, unframed and unframable as they are. And they still inspire me as i hope they will inspire you. As a tribute herewith the 1997 BBC documentary by (the also legendary) John Peel about Beefheart/Van Vliet.
Vorige week overleed Don Van Vliet alias Captain Beefheart. Zijn muziek was al historie want hij maakte zijn laatste album in 1982 (Ice cream for crow). De meeste popmuziek wil je geven wat je wil. Dat maakt haar in het algemeen vervelend. En ik heb geen idee waarom muziek ons zou moeten vervelen. Wat je ook vindt van Beefheart's muziek, ze is nooit vervelend, maar daagt je uit. Ze maakt het melancholieke humoritisch en vice versa en ze maakt het surreële realistisch en vice versa.
Na zijn laatste album beperkte Don Van Vliet zich tot tekenen en schilderen. Hoewel hij een vruchtbaar en zeer getalenteerd schilder was, vind ik zijn Captain Beefheart albums zijn beste werken, oningelijst en oninlijstbaar als ze zijn. En ze inspireren mij nog steeds zoals ik hoop dat ze ook U zullen inspireren. Als een hulde hierbij de BBC documentaire uit 1997 van (de ook legendarische) John Peel over Beefheart/Van Vliet.
Bovenstaand filmpje (duur: 12 minuten) werd in 1910 geregisseerd en geproduceerd door ene J. Searle Dawley. Dat is honderd jaar geleden en dat moet dus even gevierd worden.
Het is de eerste film gebaseerd op de figuur Frankenstein naar de hoofdpersoon van Mary Shelley's gelijknamige roman. Het filmpje is daarmee de stamouder van latere, grotere Frankenstein films.
In tegenstelling tot Mary Shelley's tragische verhaal, komt in Searle Dawley's filmpje alles op korte termijn goed. Searle Dawley heeft daarmee een passend horrofilmpje voor het slapen gaan gecreëerd. Het heeft verder in het geheel niets te maken met Mary Shelley's Frankenstein, behalve dat er óók sprake is van het samenstellen van een nieuw levend wezen.
Kijk hoe Frankenstein zijn monster simpel in een pot kookt en zie hoe het monster uit de dampen verrijst. Fraai gedaan door een pop te verbranden en die opname vervolgens achteruit te draaien. Maar kijk vooral ook naar de fraaie scènes met de spiegel die in dit verhaaltje een belangrijke rol speelt. Een klein wonder van simpele filmregie.
Dat Searle Dawley een vaudeville achtergrond had is duidelijk te zien aan de enscenering en het monster. Het monster zal in 1910 wellicht wat stuipen op het lijf hebben gejaagd. Het werkt nu vooral op de lachspieren en in Uw Villa weerklonk dan ook smakelijk gelach. Uw redactie wil U dat genot niet onthouden.
In het kader van bezuinigingen en van een vijandelijke houding tegenover kunst en kunstenaars, wordt door veel kunstenaars en kunst instellingen naar een passend antwoord gezocht op deze zorgwekkende trends. Joyant en Toulouse Lautrec gaven hier al het meest gepaste antwoord.
Zo’n anderhalf jaar geleden overleed kunstenaar Sanny Overbeeke. In het weekend van 20 en 21 november is er een korte tentoonstelling van haar werk bij Stichting Ruimtevaart. De tentoonstelling wordt vrijdag 19 november geopend. Klik voor de details op bovenstaande uitnodiging.
Hoewel zij aan kanker veel te jong overleed, bewaar ik een goede herinnering aan de crematie. Natuurlijk, het was een verdrietige en elegische gebeurtenis, maar de plechtigheid leek eerder een leven te vieren dan te betreuren. Dagen na de plechtigheid geurden nog de boeketten in het pand waar zij woonde.
Op de website van Sanny staan enige filmpjes. In een aantal filmpjes lijkt eeuwigheid te heersen. Zeker, er zijn elementen in de films die de eeuwigheid lijken te verstoren maar die verstorende elementen lijken de eeuwigheidsidee vervolgens alleen maar te versterken.
Het meest nadrukkelijk gebeurt dat in de verkeersscène in Observation 7 (2006). Het verkeer is zo druk dat het moeite kost over te steken. Gemakkelijk zou de geobserveerde oversteker uit beeld kunnen verdwijnen, maar hier is het de camera die de quasi-eeuwige rust houdt. Ook de snelvoorbijvarende boot lijkt in tegenspraak met de eerdere traagheid van de film. Maar in die traagheid hebben we het kielzog al langzaam over het water weg zien rollen en de fel glinsterende zon terug zien keren op het oppervlak. In dat zelfde glinsterlicht hebben we traag de schapen langs elkaar zien bewegen. De opnames in het drukke verkeer en van de snel voorbijglijdende boot houden die herinnering eerder levend dan dat ze die verstoren.
Er is in sommige films een streven het verstorende uit te bannen zonder de film aan spanning in te laten boeten. Zoals in Observation 4 (2004), waarin het levende beeld van vertraagd voorttrekkende karbouwen en de bijbehorende plattelandsgeluiden lijkt te vergeestelijken, waarna het aardse beeld van de karbouwen weer terugkeert.
Kernachtiger is misschien Nieblas (2004), waarin de vertraging maar op één moment doorbroken lijkt (wanneer de ballen elkaar raken). Maar ook hier herstelt zich het eeuwige: de kleine in het midden liggende bal blijft liggen. Al het voorafgaande – het werpen van een bal, de voorbijtrekkende nevel, het kaatsen van de ballen – lijkt gestold in de overblijvende bal. In dit filmpje komt ook een ander aspect duidelijk naar voren: het in één film brengen van ogen-(en oren-)schijnlijk verschillende zaken.
Het meest extreem is dat te zien en te horen in het oudste filmpje 2 Flies (1998). Het voorgedragen gedicht van Charles Bukovsky heeft onmiskenbaar iets te maken met het beeld, maar wát is niet meteen duidelijk. Sterker, het beeld komt steeds verder van de tekst af te staan en toch is het niet duidelijk of het gedicht de beelden beheerst of de beelden het gedicht beheersen.
Het hoogtepunt is wat mij betreft Pony Tales (2005): de film over het paardje dat in stilte langs geesten lijkt te lopen. Of is het zelf een geest?
BP
Klik hier voor meer artikelen.
Klik hier voor meer kunst.
er is een land zo plat en vochtig
zo vol bemest zo slijkig groen
dat iedereen geloven wil dat
daar de melk zo wit vandaan komt
zo mager blank en vreugdeloos
zo romeloos
Het nieuwe kabinet wil fors bezuinigen op cultuur. Dat heb je immers toch niet nodig in dit land. Zo blijkt dat ze ook het complete Muziekcentrum van de Omroep (MCO) willen opdoeken. Geen Matinee op de Vrije Zaterdag meer, geen Metropole Orkest, geen orkest meer voor de gezamenlijke omroepen. De meest gehoorde en minst elitaire orkesten van dit land mogen de ww in of een ander vak gaan leren. Terwijl de nieuwbakken premier piano zit te pingelen, moet de rest blijkbaar maar z'n mond houden. Schrieperige trutmentaliteit, dát vindt Uw Villa! U kunt er in ieder geval uw stem nog tegen verheffen en wel hier: http://www.mco.nl/mco_page/actie
Copyright Pala Salih (b.), Safaa Khazan (o.) en De Levante
In De Levante wordt momenteel werk van twee kunstenaars (Pala Salih en Safaa Khazal) tentoongesteld onder de titel “Het Licht uit Irak”. De opening was op 17 oktober en de tentoonstelling loopt nog tot 26 februari 2011 (!!). Onder aan het artikelen vindt U de details.
Etniciteit en afkomst zijn bij kunstenaars, als bij ieder ander, feiten des levens. En die feiten kunnen iedere dag van een leven bepalen. Tot die feiten behoren ook het denken en handelen. Bij een getalenteerde kunstenaar kan dat leiden tot interessante kunstwerken.
Voor het publiek kunnen etniciteit en afkomst een leidraad zijn bij het kijken. Zoals etniciteit en afkomst ook een rol spelen bij de kijker zelf.
Maar waar etniciteit en afkomst van kunstenaar en beschouwer centraal staan, kan dat ook leiden tot blikvernauwing. Het kan andere kwaliteiten van de kunstenaar en andere aspecten van het waarom van de kunstwerken veronachtzamen. In het slechtste geval blijft alleen over dat de kunstenaar van ver komt.
Nu kan ieder kunstwerk voor de kijker van ver komen, al is het gemaakt door een kunstenaar die in het huis vlak naast U is geboren. Een kunstwerk is een product van tussen de oren, zowel voor de kunstenaar als voor de kijker. En ‘ver’ is in het denken nu eenmaal geen geografisch gegeven.
Zo zijn zowel ontkennen als het blindelings benadrukken van etniciteit en afkomst in de kunst twee valkuilen bij het presenteren van kunstwerken.
Het samenstellen van tentoonstellingen van kunstenaars die afkomstig zijn uit het Midden Oosten – zoals De Levante onder meer doet - is daarom een heikele onderneming. Wat wil je als galerie precies laten zien aan het publiek? In het geval van deze tentoonstelling gaat het om ‘het Licht uit Irak’. Een titel die overduidelijk dubbelzinnig opgevat kan worden. Is het in dit geval van belang te weten dat de kunstenaars uit Irak afkomstig zijn? Of leidt dat tot de genoemde blikvernauwing? Bevordert een dergelijke titel de open blik?
We zullen het moeten zien. In mijn nieuwsgierigheid heb ik beide kunstenaars even ‘gegoogled’.
Op de website van Pala Salih staan hier een aantal schilderijen zonder titels of jaartallen. Opvallend is dat de bovenste twee rijen bestaan uit gekleurde schilderijen en dat de onderste twee rijen een wat grauwige indruk maken. Het is niet duidelijk of het gekleurde werk ouder is dan het grauwe of omgekeerd. Misschien is het tegelijkertijd ontstaan.
Het gekleurde werk lijkt expliciet te willen charmeren. De kleuren kun je je voorstellen als afkomstig uit een land met bergen, zon, bomen, woestijn, kortom, ze zijn prettig dromerig en exotisch. Vertaal dromerig met poëtisch en vertaal exotisch met kleurrijk en de charme lijkt snel verklaard. Vertaal de charme dan ook nog met mystiek en er zal een publiek voor het werk zijn dat snel verrukt ervan is.
Maar het is juist dat soort charme die kunst al snel verdacht kan maken. Wil het werk niet alleen maar charmeren? Is het wel echt en oprecht? Meent die kunstenaar dat nou of wil hij alleen maar zijn geld verdienen? En anderzijds, wat is er mis met charmeren?
Ik kan mij voorstellen dat de beeldtaal van een Iraakse kunstenaar erop gericht is een groot publiek in het beeld te trekken om een bedekte boodschap, of liever: een verborgen levensgevoel, te laten zien. Het is in Irak een traditie – zoals in meerdere (voormalige) dictaturen – zaken niet concreet te benoemen. Concreet zijn kan je immers het leven kosten. Het is voorstelbaar dat het charmeren – voor een beeldend kunstenaar een beproefde methode om zaken te bedekken – een tweede natuur is van een kunstenaar uit Irak, dat het deel is geworden van zijn vakmanschap.
Voor een Nederlandse kijker is echter alleen het exotische opvallend aan het werk van zo’n kunstenaar. En het is begrijpelijk dat een Iraakse kunstenaar zich bij het oppervlakkige Nederlandse kijken aanpast. Het is dan de charme die blijft en de inhoud die óf verborgen blijft óf verdwijnt.
Maar dan is daar dat grauwere werk van Pala Salih. Het lijkt of alle exotiek en dromerigheid eruit verbannen is. Alsof het opgelost is door een schril, bleek licht. De kunstenaar kon geen groter contrast maken. Het is of de grauwe schilderijen juist tonen wat de gekleurde schilderijen verborgen houden. Reden te meer om toch eens poolshoogte te nemen bij De Levante.
Safaa Khazal – de andere tentoonstellende kunstenaar - maakte een heel eenvoudig en helder filmpje over zijn ontwikkeling als kunstenaar. Hier beneden is het filmpje te zien. Het is ook hier op Youtube te zien of hier op zijn website. Zo verborgen als de beweegredenen en ontwikkelingen van het werk van Pala Salih zijn, zo duidelijk zijn ze bij Safaa Khazal. Khazal presenteert zijn ontwikkeling in het filmpje als een reeks persoonlijke besluiten. Uiteindelijk komt hij uit bij licht en beweging. Universele begrippen die voorbij gaan aan historie en persoonlijke expressie. Ondanks dat maakt Safaa Khazal in zijn filmpje duidelijk dat afkomst en etniciteit wel degelijk een rol spelen. Niet vanwege het exotische of zijn immigrantschap, maar vanwege de artistieke besluiten die hij genomen heeft in zijn werk.
Alles bij elkaar lijkt het erop dat De Levante – ondanks of misschien juist dankzij de risico’s - een interessante tentoonstelling heeft gemaakt. Een tentoonstelling van twee kunstenaars voor wie goedkoop exotisme geen oplossing is. Twee kunstenaars die inderdaad een verhaal over licht vertellen. Maar of dat licht nu specifiek uit Irak komt, is natuurlijk maar de vraag.
BP
Lees hier meer artikelen.
Lees hier meer over kunst.
De Levante en AIDA presenteren:
Het Licht uit Irak
Van 20 oktober 2010 – 26 februari 2011 is bij De Levante de expositie Het Licht uit Irak, met werk van Pala Salih en Safaa Khazal te zien. Zondag 17 oktober om 15.00 uur zal de expositie geopend worden door Bülent Evren.
Pala Salih (1965, Iraaks Koerdistan) studeerde in 1986 af aan de Kunstacademie in Sulaimanya, Irak en in 2002 aan de Koninklijke Kunstacademie in Den Haag. Net als in zijn geboorteland is Salih in Nederland een zelfstandige en veelzijdige kunstenaar. Hij combineert schilderen met tekenen en keramiek. Salih woont en werkt in Den Haag. www.palasalih.org
Safaa Khazal (1964, Irak) voltooide in 1999 de studie voor Fijne Kunsten aan de Universiteit van Bagdad. De eerste jaren schilderde Khazal figuratief: landschappen, portretten, stillevens en verschillende onderwerpen. Na verloop van tijd zocht hij naar andere beeldtaal. Zijn werk werd abstracter, omdat hij vond dat realisme zijn gevoel beperkte. In 2009 voltooide Khazal een vervolgopleiding op de Hogeschool voor de Kunsten te Utrecht. www.khazal.nl
De Levante levert een unieke bijdrage aan de culturele uitwisselingen tussen Nederland en de Oriëntaalse wereld op het gebied van kunst, educatie en ondernemerschap. Het is ontstaan vanuit de behoefte om een vollediger, realistischer beeld te geven van deze wereld en met een nieuwe bril te kijken naar deze culturen waar men veel van hoort, maar weinig van weet. De Levante is daarmee de enige instelling die een permanent podium wil bieden voor de hedendaagse kunst en cultuur van de Oriëntaalse wereld. De Levante is begonnen haar activiteiten te ontwikkelen vanuit een Platform die een brugfunctie vervult tussen Oost en West en wil doorgroeien naar een instituut met internationale allure die past in de traditie van Amsterdam als voortrekkersrol in de internationale culturele scene.
Nederland gaat interessante tijden tegemoet. Dat ik niet sta te juichen bij het aanstaande kabinet zal u niet verbazen. Ik heb het niet zo op de rioolpraat van Wilders en ik ben geen fan van vrij veel politici. Zelfbenoemd ‘rechts’ heeft nu een kabinet gevormd onder leiding van beste jongetje van de klas Rutte en machtpoliticus pur sang Verhagen.
En toch ben ik er niet bij voorbaat zeer negatief over. ‘Rechts’ is momenteel de enige politieke stroming die met Wilders kan afrekenen. Of dat ook de inzet is en of dat ook gaat lukken, is een tweede. ‘Rechts’ is blijkbaar beter in staat het revanchisme en de apolitieke ontevredenheid van de Wilders-volgelingen te onderkennen.
‘Links’ of verzameld midden kan dat niet. Zij proberen de Wildersisten te veel met redelijkheid te bestrijden en de rede heeft geen vat op Wilders en consorten. Die zijn te zeer overtuigd van hun eigen gelijk.
Definitief afrekenen met revanchisme en apolitieke ontevredenheid zal überhaupt moeilijk zijn. Het is een continue ondertoon die we van alle tijden kennen. De rede leidt nu eenmaal niet tot grote, klinkende leuzen. Er zullen altijd mensen blijven die een hekel hebben aan discussie, denken of welke vorm van intelligentie dan ook. Dat komt in naam overal voor, bij links en bij rechts, bij religieuzen en bij niet-religieuzen, bij homo’s en bij hetero’s. Er valt dan ook geen politiek of maatschappelijk stempel op te plakken. Politiek gezien zal het zich het meest verwant voelen met conservatisme. En conservatisme komt in alle partijen en in alle maatschappelijke lagen voor.
Momenteel wordt conservatisme weer als ‘rechts’ betiteld. Met name door mensen als Rutte en Verhagen. Dat ligt blijkbaar lekker bij de kiezers sinds je je – naar het schijnt – moet schamen ‘links’ te zijn (wat dat ook moge inhouden). Wat ‘rechts’ dan precies is, is mij niet helemaal duidelijk. Blijkbaar is dat het overlopen van dadendrang. Iets anders kan ik er niet van maken. Maar toegegeven, als datzelfde ‘rechts’ vindt dat er een ‘linkse kerk’ is, ja, dan zal er ook wel iets van rechts zijn.
Het door Rutte geformeerde kabinet wordt door hem openlijk als ‘rechts’ betiteld. Het zal een beleid maken waar “rechts Nederland zich de vingers bij af zal likken”, in de woorden van Rutte zelf.
Niettemin is Wilders een ernstige bedreiging voor de partijen van Rutte en Verhagen. De partij van Wilders is in feite een grotere bedreiging voor haar concurrenten op ‘rechts’ dan die op ‘links’. Weerstand tegen Wilders laat de kiezers van CDA en VVD overlopen naar links en sympathie voor Wilders laat hen naar de PVV overlopen.
Daarnaast zul je als partijen aan moeten tonen dat de ideeën van Wilders niet werken. Wellicht is dat ten dele ook de idee van Rutte en Verhagen. Aanvankelijk had ik zo mijn twijfels, toen ik hoorde dat Wilders ook wat te zeggen had over de keuze van de ministers. Maar naar nu blijkt, valt dat mee.
Op voor Wilders belangrijke ministeries zitten mensen die niet bepaald zijn politieke vrienden zijn. Gerd Leers gaat immigratie doen. Hij lijkt me geen type dat een rabiaat anti-buitenlander- of anti-vluchtelingenbeleid zal gaan voeren. Ook zie ik hem niet de Europese Commissie en het Europees Parlement passeren in die zaken. Ivo Opstelten gaat politie en justitie doen. Ook hem zie ik niet voorbij de grenzen van de redelijkheid opereren. Daarvoor heeft hij te veel bestuurlijke ervaring. Donner gaat de inburgering doen. Dat zal ongetwijfeld met de protestantse knoet gebeuren, maar Donner is tolerant tegenover het Islamitisch volksdeel. En naar goed antirevolutionaire traditie zal hij daar niet vanaf stappen. En noch van Uri Rosenthal noch van Maxime Verhagen hoeven we de door Wilders gewenste internationale spierballentaal te verwachten. Daar zitten dus niet de problemen in dat kabinet.
Er zijn andere bedreigingen voor dit kabinet:
·de voorgenomen megalomane bezuinigingen,
·de verdeeldheid van de partijen,
·de Europeanisering van het beleid en
·de uitbesteding van overheidstaken aan het bedrijfleven.
Bezuinigingen
Die bezuinigingen zijn met name voor Rutte blijkbaar heilig. Zij zijn zijn belangrijkste structurele punt van kritiek geweest als oppositiepartijleider en hij ziet het blijkbaar nu als zijn opdracht Nederland zoveel mogelijk kaal te plukken. Ik begrijp niet goed waarom, maar radicaal bezuinigen schijnt te behoren tot het liberale gedachtegoed.
Die bezuinigingen kunnen het hele beleid lam leggen. Zeker wanneer die bezuinigingen ongerijmd lijken te zijn. Het is daarbij tekenend dat de heren Kamp en De Krom het Ministerie van Sociale Zaken gaan bezetten. Beide heren staan niet bijzonder bekend om hun sociale inborst. Ik garandeer U, dat wordt kappen waar te kappen is en degenen in de samenleving die daarbij buitenspel komen te staan, krijgen daar zelf de schuld van.
Verdeeldheid
De verdeeldheid van de partijen lijkt nu allereerst een rol te spelen in het CDA. Maar dat kan zich uitbreiden. Met name wanneer Wilders merkt dat zijn wensen willens en wetens door een aantal bewindslieden niet in vervulling zullen worden gebracht. Natuurlijk zou Wilders wel erg naïef zijn te denken dat hij door te gedogen ook mee mag regeren. Maar misschien is hij wel zo naïef. Wanneer hij merkt dat de kaarten anders liggen, kan hij vreemde sprongen maken. Hij kan het kabinet schofferen en er voor zorgen dat het kabinet zich vooral met hem en niet met het beleid zal moeten bezig houden. Nu ja, een beetje zoals Klink het omschreef. En dan kun je nog zoveel door de wol geverfde bestuurders in je kabinet hebben, het zal gaan irriteren en er zullen morele scheidslijnen in de regering komen. Het zal Rutte en Verhagen veel stuurmanskunst kosten om dat in goede banen te leiden.
De oppositie komt daarbij in mijn verhaal nog even niet voor. De oppositie trekt tot nu te weinig eensgezind op en heeft te weinig verrassende repliek. Wilders uitsluiten is één ding, maar wat stel je ertegenover? De verschillende partijen hebben daar wel zo hun antwoorden op maar zij zouden meer de handen ineen moeten slaan. Of zij voldoende lef hebben om Wilders uit zijn tent te lokken, staat nog even te bezien.
Europeanisering
Maar ook als er een ‘links’ kabinet was gekomen, zou het last hebben van afnemend vertrouwen in ‘de politiek’. Immers, de nationale politici hebben steeds minder macht. In steeds meer zaken zijn zij gebonden aan Europese wet- en regelgeving. En – zoals ik hier al eerder uitlegde – zijn zij te ijdel om dat gewoon uit te leggen aan de kiezers. Politici stellen zich voor de verkiezingen en in de oppositie op alsof zij voor allerlei veranderingen kunnen zorgen, maar zij vergeten daarbij meestal de Europese dimensie. Dat komt de geloofwaardigheid van nationale politici en ‘de politiek’ niet ten goede.
Privatisering
Ook door het rigoureus uitbesteden van overheidstaken aan het bedrijfsleven wordt ‘de politiek’ alleen maar ongeloofwaardiger. En ja, ook een ‘links’ kabinet zou daar problemen mee krijgen. Het is natuurlijk leuk als premier Rutte zegt dat de overheid kleiner moet worden en eerst in het eigen vlees moet snijden maar vervolgens vraag je je wel af wat ‘de politiek’ dan nog te doen heeft. Als ‘de politiek’ wel belasting laat betalen maar de kiezers zien niet meer waar ‘de politiek’ dat direct aan uitgeeft, dan heb je een probleem. Je kunt dan als overheid wel zeggen dat iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid moet nemen, maar welke verantwoordelijkheid heeft de regering dan nog als die zich uit de samenleving terugtrekt?
Met name die laatste twee factoren – Europa en uitbesteding – worden gegarandeerd niet als een probleem gezien door Rutte en Verhagen. Dat is jammer want dat zijn nu juist lange termijn trends die – samen met het gelijkhebberige revanchisme van Wilders – de samenleving nogal ingrijpend veranderen.
Bovenstaand filmpje over John Baldessari is van Tate Channel, die geweldige site van Tate Gallery.
Naast bovenstaand filmpje zijn daar nog veel interessante filmpjes te zien waarin kunstenaars aan het woord zijn.
John Baldessari is één van mijn favoriete Amerikaanse kunstenaars. Niet dat ik al zijn werken nu zo bijzonder vind, maar het oeuvre is vooral bijzonder. En - dat zult U begrijpen – dat komt vooral door zijn collage-achtige kijk op de zaken.
In bovenstaand filmpje legt Baldessari meteen aan het begin uit wat kunst voor hem inhoudt. En ik merkte dat het verrassend overeenkwam met hoe ik er zelf tegenaan kijk. Het is bovendien prettig dat Baldessari het vrij eenvoudig uitlegt.
Vervolgens komt zijn eigen artistieke ontwikkeling aan bod en ook daar vertelt hij heel gemakkelijk over. En mij uit het hart gegrepen zijn zijn slotopmerkingen over het ontstaan en maken van kunst.
Geniet ervan!
BP
This short movie about John Baldessari is from Tate Channel, that wonderful Tate Gallery site. Apart from this film many other interesting films where artists talk are to be seen there.
John Baldessari is one of my favourite American artists. Not that i love all his works, but his oeuvre is very special. And – you’ll understand that – that is because of his collage-like ways of seeing.
Immediately in the beginning of this movie Baldessari explains what art is to him. And i noticed that it was surprisingly similar to the way i look at it myself. Moreover Baldessari explains it quite simply.
Next his own artistic development can be seen and he talks about that quite easily too. I could have made his final remarks about the conception and making of art myself.
Vanaf zondag 26 september t/m 31 oktober is werk van Jean van Wijk te zien bij Phoebus in Rotterdam in een duotentoonstelling met Willy de Sauter.
Het eerste wat je je bij het werk van Jean van Wijk kunt afvragen is waar je nu eigenlijk naar kijkt. En wat zag Jean? En wat zag hij toen hij het werk maakte?
Het is vreemd, er zitten de meest uitdrukkelijke fotografische referenties aan de werkelijkheid in Jean’s werk en toch is de werkelijkheid totaal aan het werk ontglipt. Zo lijkt het althans. Want er zijn nieuwe realiteiten voor in de plaats gekomen.
De foto wordt opnieuw een ding. Een ding dat zijn eigen realiteit, zijn eigen perspectieven dicteert. Het is of de dingen onder de handen van de kunstenaar los raken van de werkelijkheid en zelf een alternatief leven gaan lijden. De speelsheid gecombineerd met een goed gevoel voor verfijning en nuance doen de rest. Hoeveel mooier wil je het hebben?
BP
Copyright Jean van Wijk
Details:
Opening: 26 september, 15 tot 17 uur.
PHŒBUS• Rotterdam
Eendrachtsweg 61 NL-3012 LG Rotterdam
telefoon 31-10-414 5151, e-mail phoebus@phoebus.nl
geopend van donderdag t/m zondag 12.30 - 17.30 uur en na afspraak
C
