zaterdag, juni 07, 2008

 

Over spuigaten en brandstapels


Danseuses exotiques van Ellen Vroegh. Te vinden op haar website: http://www.artinsight.nl/pageID_5055528.html

Het hypeje is alweer overgewaaid. Des te beter om er nu wat over te zeggen. Kunstenares Ellen Vroegh had een tentoonstelling in het gemeentehuis van Huizen.
In de openbare ruimte van het gemeentehuis hing haar pièce de résistance (zie plaatje hierboven). Het zou inhoudelijk een boodschap hebben: iets in de trant van de verbroedering, of liever de verzustering onder de mensen. Vandaar de blanke en de bruine dame en de vrolijke toon van het schilderij.
Maar er kwamen klachten van burgers die het gemeentehuis bezochten voor noodzakelijkheden als het verlengen van een paspoort etc. De klachten betroffen - U raadt het al - de blootheid van de dames op het plaatje.
Dat het figureren van ideeën al eeuwen met naaktheid gebeurt in de beeldende kunst, speelde blijkbaar geen rol in het gedachteleven van de klagers. Dat een helder idee immer naakt is, ook niet. Voor de klagers gold slechts: je komt al of niet met je kinderen op het gemeentehuis - een openbare, neutrale ruimte - en je wil daar niet geconfronteerd worden met onwelvoeglijkheden; geen af- en verleiding tijdens de hoge concentratie die het invullen van formulieren vereist.
Het gemeentehuis zwichtte voor de klachten en verhing het kunstwerk naar een ruimte waar het publiek niet komt.

Tot grote ontsteltenis van de kunstenares. Zij werd geconfronteerd met het - wederom blote - idee dat een aantal bezoekers van het gemeentehuis haar werk niet pruimde en dat de gemeente hieraan toegegeven had. Het is ook naar: je doet als kunstenaar je best en bent zo geëngageerd dat je een idealistisch - ja bijna utopisch - idee verbeeldt. En wat gebeurt er? Een aantal bekrompen zielen maakt bezwaar, niet op wat je te communiceren hebt, maar op de wijze van communicatie. Je had daar geen moment bij stil gestaan. De dames op het schilderij zijn niet in seksuele of andere oneerbare activiteiten verwikkeld. Ze staan er voor naakte vrouwen vrij kuis bij. En dan krijgen we dít!

Het gemeentehuis van zijn kant, zat duidelijk wat in de maag met de publiciteit die het geval veroorzaakte. Het argument van de gemeente kwam in hoofdzaak hier op neer: het gemeentehuis is er voor de gehele gemeente, zowel voor de ruimdenkenden als de nietruimdenkenden. Zij allen moeten daar noodzakelijkerwijs komen voor allerhande saaie formaliteiten. Wanneer je dan een tentoonstelling hebt die op decoratieve wijze de sfeer wat tracht te verzachten, moet die tentoonstelling niet te veel aanstoot geven. Doet zij dat wél, al is het bij een minderheid van de bezoekers, dan moet je daar wat aan doen, want dan schiet ze haar doel voorbij. Een ruim verdedigbaar standpunt, of je het ermee eens bent of niet. Het is in ieder geval een interpretatie van de idee dat de democratische staat er voor iedereen is, meerderheid of minderheid.

Het is een verzuim dat de gemeente niet eerst met de kunstenaar beter overlegd heeft alvorens tot deze actie over te gaan. Maar overigens: kous af, zou ik zeggen. Een storm in een glas water.

Maar dan: de minderheid die bezwaar maakte was islamitisch!

In de Volkskrant van 23 mei j.l. spreekt de kunstenaar er zelf over. Ik citeer:

“Ze benadrukt dat ze geen moslimhater is. ‘Maar het kan niet zo zijn dat van moslimkant wordt verteld wat wij moeten doen.’”

Mijns inziens slaat dit de plank volslagen mis. Ik bespeur nergens in de berichtgeving dat van moslimkant wordt verteld wat wij moeten doen. En het is de gemeente geweest die “toegegeven” heeft aan die “moslimkant”. De gemeente heeft het schilderij laten verhangen, niet de moslimgemeenschap van Huizen.

In een ander door de Volkskrant genoteerd citaat zegt Vroegh:

“’Verdorie, daar gaan we weer. Omdat een minderheid van de bevolking aanstoot neemt aan mijn werk, moeten mijn schilderijen weg.”’

Inderdaad, dat kan je dus overkomen als kunstenaar. De gemeente kwam hier tussen twee vuren en heeft gekozen voor de totale gemeenschap. Maar voor de kunstenaar wiens werk nu niet gezien wordt is dit zeer teleurstellend en een klein gevecht waard. En Vroegh nam revanche. Zij stapte naar de sensatiekrant voor onuitgeslapen Nederland. Hier kunt u het artikel lezen. In de Telegraaf heeft zij het hart meer op de tong dan in de Volkskrant. Zij zegt in de Telegraaf:

“"Ik voel me zwaar gediscrimineerd! Dit loopt de spuigaten uit. Moeten Nederlanders nu in hun eigen land integreren? Na de affaire-Nekschot krijg je nu dit. Straks belandt kunst nog op de brandstapel."

Het is duidelijk: Vroegh is geëmotioneerd. Geen wonder, als het om míjn werk ging, zou ik dat ook zijn. Maar niettemin: Is hier sprake van discriminatie? Mijns inziens is hier in geen velden of wegen discriminatie te bekennen.

Er zou ook iets de spuigaten uitlopen. Heeft de kunstenaar eerder conflicten gehad met de gemeente Huizen of met andere gemeentes? Is dit de zoveelste keer dat zij bespuwd, gediscrimineerd of beschimpt werd door moslims? Dat vertelt het verhaal niet.

Ook zie ik geen noodzaak voor de vraag of Nederlanders nu in hun eigen land moeten integreren. Er wordt - volgens de berichtgeving - door niemand van Vroegh geëist dat zij integreert, waar dan ook in. Ik ben persoonlijk ook nog geen moslim tegen gekomen die zoiets van mij eiste. Het wordt ook niet duidelijk in het artikel wat hierin nu de trend is naar het oordeel van Vroegh. Of toch?

Jazeker: eerst de affaire-Nekschot en nu dit. Wanneer ik de zaken weer op een rijtje zet: Eerst de aanvallen op het World Trade Centre in New York, daarna de moord op Van Gogh, daarna de affaire-Nekschot en dan nu de zaak Vroegh, dan zie ik een neergaande trend in ernst. En als we naar de mate van schokkendheid kijken: de eerste twee zaken hebben levens gekost, dat was buitengewoon schokkend, naar en kwaadaardig. De derde zaak was schokkend vanwege de belachelijke maar ook verontrustende politieinval en de lange ondervragingen. In de zaak van Vroegh was er geen sprake van dood en verderf en er kwam ook geen politie aan te pas. De schilderijen werden elders gehangen, naar ik begrijp.

Na deze fraaie anticlimax poneert de kunstenaar als uitmijter dat kunst straks nog op de brandstapel belandt. Deze opmerking komt nu wel erg uit de lucht vallen. De kunstenaar rommelt allerlei dingen door elkaar en belandt dan bij deze conclusie. Het verbranden van kunst is natuurlijk een angstbeeld voor iedere kunstenaar en iedere kunstliefhebber. Maar is de gevolgtrekking van Vroegh daarmee juist? Het is juist haar zwaar emotionele publieke uitbarsting die zaken als kunstverbrandingen dichterbij brengt.
Het is juist de aandacht voor dit soort ongefundeerd geschreeuw - dat naar vorm en inhoud geen tegenspraak duldt - dat kunstverbrandingen dichterbij brengt. Als U mij toestaat om ook wat te overdrijven.

Wellicht ware het beter geweest wanneer de gemeente Huizen zich van te voren een paar zaken bedacht had alvorens de tentoonstelling in te richten. Ook ware het beter geweest - maar dat is mijn persoonlijke mening - wanneer zij vervolgens pal was gaan staan voor de tentoonstelling. Maar blijkbaar wist de gemeente zelf niet waarom zij dit wilde tentoonstellen. Het is echter wel begrijpelijk dat de gemeente gekozen heeft voor het besluit om de schilderijen naar elders te verhuizen. Zij deed dit omdat zij er voor de hele gemeenschap is.

Wellicht ware het beter geweest als Ellen Vroegh de consequenties van haar werk beter doorgesproken had met de gemeente en van de gemeente een nadere verzekering had gekregen omtrent mogelijke reacties. Er zijn immers twee heel verschillende belangen in het geding: Ellen Vroegh wil graag aandacht voor haar werk en de gemeente wil een prettige moderne decoratie om het publiek tijdens het wachten fijn bezig te houden. Het eerste belang is nu gediend, het tweede niet.

En wat de moslims betreft. De emancipatie van moslims in Nederland is gaande, ondanks alle berichten die het tegengestelde doen vermoeden. En dat gaat van au. Sterker, al die berichten wijzen daar op. Ook moslims kijken waar de grenzen liggen, zo goed als iedere groepering, liberaal of niet liberaal gericht. Wanneer zij dat niet deden, zouden zij nooit serieus genomen kunnen worden door de rest van de samenleving.
Zeer kwaadaardige moslims zullen de berichtgeving met genoegen gevolgd hebben. Niet door de actie van de gemeente Huizen, maar door de publieke reactie van de kunstenares. Dergelijk geschreeuw kan nooit tot iets goeds leiden.


VLR

Labels: , ,

  • CONTACT
  • Facebook
  • 3 Comments:

    Blogger Internation Musing said...

    Bertus, ik vid dat je het e.e.a bagataliseert.
    In modern Istanboel wilt 45% van de Turken niet naast Christenen of Westerners wonen. En dan heb jet het over de mest tolerante Moslim stad in de moslim world.
    Het niet accepteren van andermans gedachtengoed is hier de kern m.a.w. die paar klagers, Niet die kunstenares, gaat hier in de fout.
    kindest

    dinsdag 17 juni 2008 om 08:37:00 CEST  
    Blogger VLR said...

    Beste Hans,

    Om te beginnen: Istanboel is Nederland niet. Ook in Nederland wil een percentage Iraniërs niet naast Turken wonen (jazeker!), wil een percentage Turken niet naast Surinamers wonen, wil een percentage Nederlanders niet naast al die buitenlandse categorieën wonen. Hoe groot die percentages zijn, weet ik niet. Maar daar maak ik mij geen illusies over. Dit heeft mijns inziens eerder met xenofobie dan met islam te maken. Zeker, je kunt xenofobie voeden met geloof. Dat zal ook steeds gebeuren en is niet aan de islam voorbehouden.

    Je kunt betogen dat de islam per definitie intolerant is. Ik ben zo vrij te vinden dat iedere geloofsovertuiging dat is. Ja maar, de islam is héél intolerant en wil er bovendien voor vechten. Is dan het volgende argument. In die discussie wil ik niet nogmaals treden. De bloeddorst die overtuigingen met zich mee kunnen brengen en de haat die ze kunnen zaaien zijn - wederom - niet slechts voorbehouden aan de islam, maar ook - bijvoorbeeld - aan de verschillende tegenstanders daarvan. Hoewel niemand zonder een vorm van overtuiging leven kan, is het van belang dat steeds in het oog te houden. En dat ook in het oog te houden bij dit soort incidenten.

    Wat het incident betreft:
    Waren het andere mensen dan moslims geweest die hadden geklaagd, dan is het de vraag in hoeverre dit incident in deze proporties was uitgemeten in de pers. Zou het publiek dan niet wat meewarig gelachen en gemopperd hebben?: jammer voor de kunstenaar, achterlijke klagers, sullige gemeente, en over tot de orde van de dag. Nu de klagers moslims zijn, is de wereld (in casu Nederland) te klein.

    Ik weiger één en andermaal van dit soort incidenten wakker te liggen. Ik bagatelliseer niet. Het ís gewoon een klein incident. Het is groter geworden daar de kunstenares op een zo - laat ik zeggen - emotionele manier naar de pers gelopen is. Zaken waarin door autoriteiten intolerantie niet geduld wordt, komen eenvoudigweg niet in de pers. Want daar valt weinig opzien mee te baren. Als je werkelijk een trend zou willen constateren, zou je die onbekende zaken mee moeten tellen.

    Ik heb getracht de zaak vanuit de drie partijen te bekijken en ben tot de volgende conclusies gekomen:

    De klagende moslims: hebben als ieder ander een recht om te klagen en doen dat dus.

    De gemeente: had van te voren met de kunstenares het doel van de tentoonstelling moeten bespreken en de twee verschillende belangen die daarmee gediend zijn moeten stroomlijnen. Vervolgens had de gemeente aan de daaruitvolgende overeenkomst moeten vasthouden. Nu zij dat niet van te voren gedaan heeft, werd zij voor een dilemma geplaatst,waarna zij een beslissing heeft genomen die jij en ik niet genomen zouden hebben. De gemeente heeft echter op deze wijze getracht rekening te houden met een minderheid van de bevolking, die ook gebruik moet maken van de openbaarheid van het gemeentehuis. En daar valt iets voor te zeggen.

    De kunstenares: Zij had - op haar beurt - haar zaken van te voren beter moeten regelen met de gemeente, garanties moeten krijgen over het tentoon te stellen werk en de wijze waarop het tentoongesteld zou worden. Zij heeft bovendien het volste recht om te klagen over de gang van zaken. Immers, dat die moslims klachten hebben, daar wordt rekening mee gehouden. Maar wie houdt er rekening met haar klachten? Dat zij haar klachten ergens kwijt wil is dus duidelijk.

    Wat ik haar echter kwalijk neem, is de volstrekt ongenuanceerde manier waarop zij dit gedaan heeft. Het zich opblazen ten koste van de zaak waar het om gaat. En dat met een onnavolgbare korte opsomming van zaken (het begint al met een verdraaiing: “ik voel me zwaar gediscrimineerd”) die haar persoonlijk lijden en daarmee het lijden van geheel vrijheidslievend Nederland (wat mij wordt aangedaan, wordt U allen aangedaan) schijnt te moeten benadrukken. Die messiasrol. Waar moet dit geklaag nu toe leiden?

    Verder heb ik vermeld dat integratie niet anders kan dan met aftasten. Dat moslims de Nederlandse samenleving aftasten op de houdbaarheid van hun eigen overtuigingen is niet vreemd. Sterker, dat mogen we verwachten. Dat er een moslima is die een klacht indient over blote bouwvakkers, is in dat opzicht niet vreemd. Het klachten indienen zal haar nog wel vergaan. Ik zie dat niet als het op willen leggen van de wil van de minderheid. Meer het aftasten van die minderheid waar de grenzen liggen.

    Nederlandse overheden zouden zich van dat laatste meer bewust moeten zijn. Met name klachtinstanties zouden, wat dat betreft, beter moeten functioneren. En het niet islamitische publiek zou er eens aan moeten wennen dat democratie niet slechts het opleggen van de wil van de meerderheid inhoudt.

    Ik garandeer je dat er meerdere van dit soort incidenten zullen volgen. We zullen het meerdere keren niet eens zijn met verschillende meningen daarover. Maar het toont eens te meer aan dat dit de consequenties van integratie zijn. Zaken zullen wringen en botsen van beide kanten. Zonder dat wringen en botsen zullen partijen zich isoleren. En daar ligt mijns inziens het grootste gevaar. Niet-moslims kunnen van moslims niet verwachten dat zij van vandaag op morgen al hun al dan niet vermeende primitieve geloofsartikelen verre van zich werpen. Sterker, wanneer je dat verlangt, zal de tegenbeweging alleen maar sterker worden. Het probleem van een minderheid is zo groot als we het zelf - met elkaar, met die minderheid - maken.

    Het incident in Huizen is daarbij mijns inziens niet meer dan een hype.

    Groet uit een fris maar zonnig Den Haag.

    dinsdag 17 juni 2008 om 12:39:00 CEST  
    Blogger VLR said...

    Overigens zie:
    http://gemeentehuizen.web-log.nl/gemeentehuizen/2008/05/turkse-moskee-s.html

    http://www.nujij.nl/turkse-moslims-steunen-kunstenares-huizen.2647352.lynkx

    http://www.turkishplace.nl/forum/topic.php?id=345603

    Citaat: "De Turkse moskee Selimiye Camii uit Huizen zegt dat wat hen betreft de kunstwerken gewoon op hun plaats hadden mogen blijven hangen. Volgens een woordvoerder van de moskee worden moslims in het Noord-Hollandse dorp door de publiciteit weer geassocieerd met zaken waar ze niks mee te maken hebben of willen hebben.

    ''De Moslim in Huizen is helemaal niets gevraagd, de Moslims in Huizen hebben niet geklaagd en de Moslims in Huizen zijn niet zo kleinzielig dat ze aanstoot nemen aan elke kunstuiting die ze thuis niet zelf zouden ophangen'', aldus een woordvoerder in het Nieuwsblad voor Huizen. ''Opnieuw is er een affaire waarbij Moslims worden aangewezen als een onverdraagzame bevolkingsgroep die discrimineert en censureert', zo stelt de Turkse moskee."

    Dit zou hebben gestaan in het Nieuwsblad van Huizen. Helaas heeft die krant geen web site. Maar het is ook de vraag of de grotere kranten - en met name het ochtendblad voor slapend Nederland - hierin nu echt geïnteresseerd zouden zijn geweest. In ieder geval zijn deze Turken dus niet hysterisch naar de krant gelopen. Het benadrukt maar weer wat een hype dit hele Huizense verhaal is.

    En misschien zijn de Turken in Huizen inderdaad niet te vergelijken met die in Istanboel.....

    BP

    maandag 14 juli 2008 om 22:26:00 CEST  

    Een reactie plaatsen

    Links to this post:

    Een link maken

    << Home